Nipa iwulo iyara lati fi awọn aala to muna lelẹ fun ihuwasi oṣelu, ati lati mu awọn ti o n halẹ mọ aabo orilẹ-ede wa jiyin fun iṣe wọn.Mo kọ̀wé láti fa àfiyèsí yín sí apá kan nínú ìpèníjà ààbò orílẹ̀-èdè wa tí ó ń di ohun tó ń bani lẹ́rù sí i: ìyẹn ni bí ìwà òṣèlú ṣe ń di ohun tó léwu tó sì ń ba nǹkan jẹ́, bí àwọn òṣèlú ṣe ń sọ̀rọ̀ láìronú jinlẹ̀, àti bí àwọn òṣèlú, àwọn ọmọ-lẹ́yìn wọn, àti àwọn ẹni pàtàkì mìíràn ṣe ń hùwà tó léwu sí i—àwọn tí ó jọ pé wọn kò fi bẹ́ẹ̀ ka àwọn àbájáde tó jinlẹ̀ tí ọ̀rọ̀ àti ìṣe wọn lè fa sí. Ní àkókò yìí, ipò ààbò ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà wà ní ààyè tó kún fún ewu àti àìdánilójú. A dojúkọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpèníjà ààbò tí ó nílò ìṣọ́ra, ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàárín àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba, gbígbà ìròyìn nípa àwọn ewu tó lè wáyé, àti ìdarí tó ní ojúṣe.
Ní irú àkókò yìí, ó ṣòro láti lóye ìdí tí a fi gbọ́dọ̀ jẹ́ kí ìdíje òṣèlú, ìfẹ́-ọkàn ti ara ẹni, àti àríyànjiyàn láàárín àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú di ewu mìíràn tó ń halẹ̀ mọ́ ìdúróṣinṣin àti àlàáfíà orílẹ̀-èdè wa.
Ọtunba Ṣẹgun Ṣowumi ti fi lẹta kan ranṣẹ si Mallam Nuhu Ribadu, oludamọran lapapọ fun orileede yii nipa eto aabo.Ninu lẹta naa lo ṣapejuwe awọn idojukọ ta a n koju latigba pipẹ wa bẹẹ lo pakiyesi ẹ lati tete wa atunṣe paapaa lori awọn to n dunkoko lakooko ti oṣelu lọ lọwọ. Eyi ni bi lẹta ọhun ṣe lọÌyàtọ̀ wà láàárín ìkópa nínú òṣèlú tó lágbára àti ìwà tí ó ń fi mọ̀ọ́mọ̀ tàbí láìronú jinlẹ̀ halẹ̀ mọ́ àlàáfíà gbogbo ènìyàn. Ìyàtọ̀ wà láàárín ṣíṣe àríwísí ìjọba àti mọ̀ọ́mọ̀ ru àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè sókè sí ara wọn. Ìyàtọ̀ wà láàárín lílo òmìnira láti sọ èrò ẹni àti lílo agbára ńlá tí ó wà nípò ọlá ti ìjọba, àwọn pèpéle òṣèlú, àti àwọn ìkànnì ayélujára láti gbin ìkórìíra, tan àwọn ọ̀rọ̀ tó lè fa rúkèrúdò, tàbí láti ba ìṣọ̀kan orílẹ̀-èdè wa—èyí tí kò fi bẹ́ẹ̀ lágbára—jẹ́. A kò gbọ́dọ̀ jẹ́ kí àwọn ìyàtọ̀ wọ̀nyí túbọ̀ dàpọ̀ mọ́ ara wọn mọ́. Ohun tí ó ń dààmú mi gidigidi ni bí ó ti dà bí ẹni pé ó ti di ohun tí ó wọ́pọ̀ láti máa sọ àwọn ọ̀rọ̀ tó lè ru ènìyàn sókè, ṣíṣe àwọn àfihàn tó dá lórí ẹ̀yà tàbí ẹ̀sìn, ṣíṣe ìhalẹ̀, ṣíṣe àwọn ìgbésẹ̀ ní gbangba tó lè fa rúkèrúdò, àti mọ̀ọ́mọ̀ lo àwọn ọ̀rọ̀ tó ní í ṣe pẹ̀lú ààbò tàbí ọ̀ràn pàtàkì orílẹ̀-èdè fún àǹfààní òṣèlú. Àwọn ènìyàn kan wà tí wọ́n rò pé nítorí pé wọ́n jẹ́ òṣèlú, ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú, àwọn tí wọ́n máa ń sọ̀rọ̀ nípa ọ̀ràn gbogbo ènìyàn, tàbí àwọn olùtìlẹ́yìn tí wọ́n ní agbára nínú òṣèlú, wọ́n lè sọ ohunkóhun tí wọ́n bá fẹ́, kí wọ́n sì kó àwọn ẹlòmíràn jọ ní ọ̀nà tí kò dáa, kí wọ́n sì kúrò níbẹ̀ láìsí pé wọ́n dojú kọ ìjìyà kankan. Èrò yìí ní láti dojú kọ ìtakò tó lágbára.A ko gbọdọ jẹ ki aabo orilẹ-ede di ohun ti a fi ṣe igbekun fun awọn erongba oṣelu.Ẹtọ lati kopa ninu eto oṣelu tiwantiwa ko funni ni ẹtọ lati fi orilẹ-ede sinu ewu. Awọn iyatọ ninu ero oṣelu ko gbọdọ di aye lati ru iwa-ipa soke, halẹ mọ awọn ara ilu, gba aisi ofin niyanju, tabi lati mọọmọ ṣẹda awọn ipo ti o le fa rogbodiyan laarin awọn ẹgbẹ eniyan ati aisedeede ti o gbooro. Nitori naa, mo rọ ọfiisi rẹ, ni ifowosowopo pẹlu awọn ile-iṣẹ aabo ati awọn ile-iṣẹ ti n rii daju imuṣẹ ofin, lati ṣeto ati kede ni gbangba awọn aala ti o han gbangba fun ihuwasi oṣelu; paapaa ni akoko yii ti orilẹ-ede n wọle jinle si asiko oṣelu ti idije n pọ si i. Mo gbagbọ pe awọn igbesẹ wọnyi nilo akiyesi ni kiakia: 1. Ṣeto awọn aala orilẹ-ede ti o han gbangba fun ibaraẹnisọrọ oṣelu. Awọn oloselu, awọn ẹgbẹ oṣelu, awọn agbẹnusọ, awọn ẹgbẹ ti n ṣakoso ipolongo, ati awọn ọmọlẹyin wọn gbọdọ loye pe ominira ọrọ sisọ wa pẹlu ojuse. A ko gbọdọ lo ibaraẹnisọrọ ti gbogbo eniyan le ri tabi gbọ lati ṣe igbega iwa-ipa, ikorira laarin awọn ẹya, ikorira ẹsin, idẹruba, tabi awọn irokeke si alaafia orilẹ-ede. 2. Mu ofin ṣiṣẹ laisi iyatọ si ipo oṣelu ẹni kọọkan. Awọn ile-iṣẹ aabo ati awọn ti n rii daju imuṣẹ ofin gbọdọ jẹ ki o ye wa pe ko si ẹni ti o ga ju ofin lọ. Boya eniyan jẹ oludari ti o wa ni ipo lọwọlọwọ, ẹni ti o ti wa ni ipo tẹlẹ, adari ẹgbẹ oṣelu, oluranlọwọ owo fun oṣelu, agbẹnusọ ipolongo, oludari ero lori ayelujara, tabi ọmọlẹyin lasan; ti ẹri to daju ba wa nipa riru iwa ọdaràn soke, ṣiṣe irokeke, idẹruba, tabi ihuwasi miiran ti o lodi si ofin, o gbọdọ gba akiyesi ti o yẹ.Ṣe agbekalẹ eto kan ti o ṣeto daradara fun esi kiakia si awọn alaye iro nipa oṣelu ati awọn ọrọ ti o le ru eniyan soke si iwa-ipa. O gbọdọ wa eto ti o munadoko fun gbigbasilẹ awọn iṣẹlẹ, ṣiṣayẹwo otitọ awọn alaye, atunṣe awọn itan iro, ati ibaraẹnisọrọ pẹlu gbogbo eniyan ni ọna ti o ni ojuṣe. Awọn ile-iṣẹ ijọba ko gbọdọ jẹ ki awọn ẹsun ti a ko tii fidi rẹ mulẹ tan kaakiri, lakoko ti awọn alaye ti a mọọmọ ṣẹda lati fa iwa-ipa gbọdọ jẹ iwadii ni ibamu pẹlu ofin. 4. Rii daju pe awọn ẹgbẹ oṣelu ati awọn oludari wọn gba ojuse fun awọn iṣe wọn. Awọn ẹgbẹ oṣelu ko le gbadun awọn anfani ti o wa ninu ikopa ninu ijọba tiwantiwa lakoko ti wọn n kọ lati gba ojuse fun ihuwasi awọn ẹni-kọọkan ti n ṣiṣẹ labẹ asia wọn tabi ni orukọ wọn. Awọn oludari ẹgbẹ gbọdọ gba ojuse fun awọn ilana ihuwasi oṣelu laarin ẹgbẹ wọn, ki wọn si tako ni gbangba eyikeyi ihuwasi ti o le halẹ mọ alaafia ati aabo gbogbo eniyan. 5. Ṣe agbekalẹ ilana ti o han gbangba fun igbese kiakia. Awọn ile-iṣẹ aabo ko gbọdọ duro de igba ti awọn ọrọ ti o le ru eniyan soke ba ti yipada si iwa-ipa ki wọn to gbe igbese. Awọn irokeke ti o dabi ẹni pe o le ṣẹlẹ gidi, ihalẹ ti a ṣeto, riru eniyan soke, ati ihuwasi ti o lewu fun aabo gbogbo eniyan gbọdọ fa igbese ti o yẹ, ti o tọ, ti o si wa ni ibamu pẹlu ofin. Idena nigbagbogbo dara ju ṣiṣakoso rogbodiyan lọ. 6. Rii daju pe gbigba ojuse fun iṣe ẹnikan ko da lori ipo rẹ ninu oṣelu. Lati igba yii lọ, ti ẹri to daju ba wa pe ẹni kan ti rú ofin, igbese to muna ti ofin gba gbọdọ tẹle e, laibikita bi ipo ẹni naa ṣe ga to. Ofin gbọdọ jẹ kanna fun gbogbo eniyan. Ko si ipo ninu oṣelu, ibatan ti ara ẹni, agbara owo, tabi isunmọ si ijọba ti o yẹ ki o fun ẹnikan ni aabo kuro ninu iwadii ati ẹjọ ti o tọ labẹ ofin. Mallam Ribadu, mo fẹ tẹnumọ pe eyi kii ṣe ipe lati pa awọn alatako ti o n ṣiṣẹ ni ọna ti ofin gba run, lati dakẹ awọn ti n ṣofintoto, tabi lati sọ iyatọ ninu ero oṣelu di ẹṣẹ. Ijọba tiwantiwa gbọdọ gba laaye fun iyatọ ninu ero, ṣiṣofintoto, ehonu, ati awọn iran oṣelu ti o yatọ si ara wọn. Lootọ, awọn nkan wọnyi ṣe pataki pupọ fun iṣẹ ijọba tiwantiwa. Ṣugbọn, ijọba tiwantiwa tun gbọdọ daabobo orilẹ-ede naa lọwọ awọn ti o le lo ominira ti o wa ninu rẹ lati halẹ mọ aye orilẹ-ede naa ati aabo rẹ. Ijọba gbọdọ ni agbara lati mọ iyatọ laarin sisọ ero oṣelu ni ọna ti o tọ, ati ihuwasi ti o ti kọja aala ti o si ti di irufin ofin. Iyatọ yii gbọdọ da lori awọn ilana ofin ti a ti fi idi rẹ mulẹ Ààbò orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kì í ṣe iṣẹ́ ti ẹgbẹ́ òṣèlú kan pàtó. Ojúṣe gbogbo orílẹ̀-èdè lápapọ̀ ni.Nitorinaa, mo rọ ọfiisi rẹ lati fi ifiranṣẹ ti ko ni aaye fun iyemeji ranṣẹ si gbogbo awọn oṣere oṣelu ati ẹnikẹni ti o gbagbọ pe ipo pataki ninu oṣelu funni ni aabo kuro ninu ofin: awọn ofin kan gbogbo eniyan. A ko gbọdọ duro de ajalu orilẹ-ede kan ti a le yago fun ki a to fi han pe awọn ile-iṣẹ ijọba wa ṣe pataki ati pe wọn ni agbara lati ṣiṣẹ. A ko gbọdọ gba ki ihuwasi oṣelu ti ko ni oju-ojuse di ohun ti yoo fa awọn rogbodiyan aabo ti a le ti dena tẹlẹ. Akoko ti de lati fa ila, ṣeto awọn aala, ati lati fi ofin mu gbogbo eniyan laisi oju-ṣaaju. O ti to ki o to. Orilẹ-ede Naijiria gbọdọ wa ni ipo akọkọ; ko si erongba oṣelu ẹnikẹni ti o ṣe pataki ju alaafia, iduroṣinṣin, ati aabo orilẹ-ede wa lọ. Pẹlu ọwọ, Otunba Segun Showunmi Odofin Keesi The Alternative
Monday, 16 November 2026
Home
Unlabelled
Eyi ni lẹta ti Ọtunba Ṣẹgun Ṣowunmi fi ranṣẹ si Nuhu Ribadu, oludamọran lapapọ fun eto aabo orileede wa
Eyi ni lẹta ti Ọtunba Ṣẹgun Ṣowunmi fi ranṣẹ si Nuhu Ribadu, oludamọran lapapọ fun eto aabo orileede wa
Subscribe to:
Post Comments (Atom)
Author Details
Je gbajumo oniroyin lorileede Naijiria, o ti ko ipa ribiribi lagboole iroyin, paapaa l'eka ede Yoruba.
No comments:
Post a Comment